Atatürk' ün yurt gezilerinde Mersin ve Mersinlilerle ilgili önemli birkaç özellik vardır. Atatürk' ün Mersin ziyaretlerinden söz ederken değinilmeyen bu özelliklerin üzerinde durmak gerektiğine inanıyoruz. Anadolu kentlerine yaptığı gezilerinde İstanbul ve İzmir dışında hiçbir kent, bu onuru tadamamıştır.

1- Atatürk, Mersin' e -beş ziyareti uğrayıp geçmek de olsa- on defa gelmiştir.

2- Atatürk dört ziyaretinde toplam 16 gece Mersin' de yatılı konuk olmuştur. 

3- Atatürk son yurt gezisini Mersin'e yapmıştır. (20 Mayıs 1938). 

4- Atatürk' ün, yurt gezilerindeki söylevleri arasında, ad belirterek yaptığı ilk konuşması Mersinlilere hitabıdır. İzmir Milli İktisat Kongresinden (17 Şubat -4 Mart 1923) sonra eşiyle yaptığı ilk yurt gezisinde, ekonomik özellikler taşıyan Mersin'in değeri ve önemi konusunda uyarma amacı taşıyan bu ziyaretini (17 Mart 1923), Mersinliler her yıl “Atatürk Bayramı'' olarak coşkuyla kutlamışlardır. Diyebiliriz ki yurdumuzda sürekli olarak kutlanan tek yerel ''Atatürk Bayramı'' Mersin' dedir.

5- Mustafa Kemal Paşa, Adana' da kısa süren (31 Ekim-IO Aralık 1918) Yıldınm Orduları Grup Komutanlığı sırasında Mersin'de bir gece konuk olduğu ziyaretinde (5 Kasım 1918) işgalde alınacak önlemleri bildirmiş ve ''asıl mücadele şimdi başlıyor'' uyarısında bulunmuştur. ''Bende milli mücadele fikri Adana' da doğdu'' diyen Atatürk' ün Mersin'deki uyarısı dikkat çekicidir.

6- Atatürk, sohbetlerinde ''hayatta karşılığını bulamadığım sözlerden biri" diyerek anımsadığı cevabı, Mersin' deki bir sorusuna karşı duymuştur. 

7- Atatürk, Mersinlilere kırgınlığını, anlamlı bir davranışıyla belli etmişti. 

17 Mart 1923 ziyaretinde trenden inerken Gazi biraz tedirgin , Mersinliler de oldukça mahcup haldeydiler. Birinci Büyük Millet Meclisinde ''İkinci Grup'' muhalefet hareketinin liderlerinden Mersin Milletvekili Çolak Selahattin Bey' in muhalif girişimlerine Mersin ve İçel (Silifke) milletvekillerinden bazıları destek vermekteydiler. Birkaç ay öncesi, Devlet Başkanlığı seçiminde Gazi' nin (muhalifleri Gazi hitabını ısrarla kullanmıyorlar , sadece Paşa diyorlardı) seçilmesini önlemek için ''doğum yeri ve bir yerde sürekli ikameti'' bahanesiyle verdikleri önergeye Mersin ve İçel (Silifke) mebuslarından bazıları imza koymuşlardı. 

Gazi Mersinlilerin coşkun ilgisinden memnun kalmasına karşın, yatılı konukluğu için ısrarlı ricaları reddetmiş fakat Tarsus' ta iki gece konuk olmuştur.

Mersin Atatürk Evi ve Müzesi dıştan düzgün kesme taş dokusu ile dikkati çeken iki katlı kübik etkili bir yapıdır.Yapının üst katında, halı, şamdan, saat, lamba, şekerlik, fincan, semaver, sini ve örtü gibi etnografik değere sahip objeler v.b. ev eşyaları sergilenmektedir. Yapının alt katı ise fotoğraflar ve belgelerle "Atatürk Müzesi" olarak hazırlanmıştır.

Müze, Arkeoloji, Sikke ve Etnografya seksiyonları ile Mersin yöresinin kültürel tarihini tanımak isteyenler için ilk ziyaret edilmesi gereken yerdir. Mersin Yumuktepe höyüğü kazı buluntuları ve yörenin arkeolojik eserlerinin yanısıra, bölgede yaşayan Türkmen kültürünün zengin etnografik eserleri de sergilenmektedir.

Mersin Müzesi:
Adres: Atatürk C. Kültür Merkezi Yanı
Telefon: (0324) 231 96 18
Pazar günleri hariç, hergün 8.00 - 16.30 arasında ziyaret edilebilir.

Aziz Arkadaşlar, Genç ve çok kıymetli doktorumuz Reşit Bey 'in söylediği sözler bence iki noktai nazardan kabili mütalaadır. Birincisi, doğrudan doğruya kalbinin, vicdanının ve muhterem Mersin halkının vicdanının, benim kalbimdeki hissiyata tercüman olan hissiyatıdır. Ben beyanı teşekküratla iktifa edeceğim. Hakikaten muhterem doktorun dediği gibi, benim için dünyada en büyük mevki ve mükafat, milletin bir ferdi olarak yaşamaktır.

Eğer Cenabı Hak beni muvaffak etmiş ise teşekkür ve hamd ederim. Bugün olduğu gibi ömrümün nihayetine kadar milletin hadimi olmakla iftihar edeceğim.

" Muhterem Mersin Halkı,

Bugün hakkımda gösterdiğiniz samimi, ruhi, heyecanlı tezahürattan size aynca teşekkür ederim. Yine itiraf etmek mecburiyetindeyim ki geldiğim saatten bu ana kadar hissiyatımın, memnuniyetimin derecesini bilemiyorum. Fakat mutmain ve emin bulunuyorum ki her taraftaki kardeşlerimiz gibi burada da bana muhabbet ve itimat eden kardeşler var. Bana itimat ve muhabbetiniz baki kaldıkça sizin refah ve saadetiniz baki ve müemmen kalacaktır.

Mersinliler,

Memleketiniz, beldeniz Türkiye' nin çok mühim bir noktasında bulunuyor ve çok mühim ticaret noktasıdır. Memleketiniz, bütün dünya ile Türkiye' nin irtibatı noktasının en mühim bir yeridir. Bunu sizler benden iyi biliyorsunuz. Fakat bilmelisiniz ki -açık söyleyeyim- memleketinize hakim bulunmuyorsunuz. Memleketinize sahip olabilmek için yeni çok mühim çalışma devresine giriyorsunuz. Geçmişte maruz kaldığmız mahrumiyetlerden çektiğiniz elemler, azaplar büyük olmuştur. Bunu sizler iyi takdir etmişsinizdir. Tekerrür etmesin. Buna hakikaten layık olmak lazımdır. Muharebe meydanlanlarında kıymetli evlatlar��nızın süngü ve silahlarının muzafferiyeti kafi değildir. Bu muzafferiyet ve muvaffakiyet çok büyüktür. Ancak hakiki refah ve saadete malik olabilmek için asıl bundan sonra çalışmak lazımdır. Sizin için zafer ve terakki sahası iktisadiyatta ve ticarettedir. Bunu takdir ediyorsanız çok çalışmaya mecbursunuz. Aksi takdirde memleketin sahibi hakikisi olduğunuzu söyleseniz bile kimseyi inandıramazsınız . 

Bu hakikatle dolu sözlerim acıdır fakat hakikati ifade ediyorum. Gönül arzu ederdi ki burada bir saat, bir gün değil uzun müddet kalayım. Fakat şimdilik buna imkan yoktur. Sözümü kesmek mecburiyetindeyim. Son sözüm olmak üzere. bu memleketin hakiki sahibi olunuz, diyeceğim.

Burada geçirdiğim saatler benim için pek kıymetli olmuştur. Derin muhabbetlerle cümlenize veda ediyorum. Allaha ısmarladık arkadaşlar. " 

17 Mart 1923

Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK