AKDENiZ'iN iNCiSi D├ťNYAKENT'i MERSiN
 

N├╝fus: 1.667.939 (2011 Y─▒l─▒ Kaynak:T├╝rkiye ─░statistik Kurumu) 
─░l Trafik No: 33

  

Do─ču Akdeniz sahilinde, ├Ânemli bir liman kenti olan Mersin , palmiye a─ča├žlar─▒yla g├Âlgelenen yollar─▒, ┼čehir park─▒, modern otelleri, yak─▒nlar─▒ndaki tarihi kal─▒nt─▒lar─▒ ve say─▒s─▒z kumsallar─▒ gezenlere her t├╝rl├╝ olana─č─▒ sa─člamaktad─▒r. Di─čer taraftan Mersin, tarihte, Tarsuslu Aziz Paul ad─▒ ile ve Mark Antuan'─▒n Kleopatra'ya evlenme hediyesi olarak Alanya ile Mersin aras─▒ndaki topraklar─▒ vermesi ile hat─▒rlan─▒r.

Mersin k─▒y─▒lar─▒n─▒n yakla┼č─▒k 108 km.lik b├Âl├╝m├╝n├╝ do─čal kumsallar olu┼čturmaktad─▒r. Bu plajlar kumsallar─▒n─▒n ince ve temiz olu┼ču ve sualt─▒ avc─▒l─▒─č─▒na uygun olu┼čundan dolay─▒ tercih edilmektedir. Kulakk├Ây, Ta┼čucu, Susano─člu, Kuru├žay, Lamas, Yemi┼čkumu, K─▒z Kalesi, ├çe┼čmeli, ├ľren, Bal─▒kova, ─░skele, Yenika┼č, Ovac─▒k, B├╝y├╝k Ecelive Anamur Plajlar─▒ bunlardan baz─▒lar─▒d─▒r.Tarih ve arkeoloji tutkunlar─▒; Neolitik D├Ânemden itibaren g├╝n├╝m├╝ze kadar kesintisiz iskan─▒n ya┼čand─▒─č─▒ Viran┼čehir (Pompeipolis), Roma D├Ânemi'nde in┼ča edilmi┼č bir Roma kentidir. H─▒ristiyanl─▒k D├Ânemi'nde papal─▒k olmu┼č 525'de depremle y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒r. Nekropol (mezarl─▒k) tiyatro, hamam, su yollar─▒, tap─▒nak kal─▒nt─▒lar─▒ mevcuttur. Eski Cami, Osmanl─▒ D├Ânemine ait (1870) ├Ânemli bir yap─▒d─▒r. ├çe┼čitli d├Ânemlerde restorasyona tabi tutulmu┼čtur. Roma Hamam─▒, ilgin├ž mozaikleri ile b├╝y├╝k ziyaret├ži kitlelerini a─č─▒rlamaktad─▒r.




T├╝rkiyeÔÇÖnin 81 ilinden 33 kod numaras─▒yla an─▒lan, y├╝z├Âl├ž├╝m├╝ 15.853 km2. ve 2011 y─▒l─▒ n├╝fus say─▒m─▒na g├Âre toplam 1.667.939 ki┼čilik n├╝fusa sahip olan ve eski ad─▒ ─░├çEL olan MERS─░N ili do─čusunda Adana, bat─▒s─▒nda Antalya, kuzeyinde Ni─čde, Konya ve Karaman illeri, g├╝neyinde ise Akdeniz ile ├ževrili olup, Ta┼čl─▒k KilikyaÔÇÖn─▒n t├╝m├╝n├╝ ve Oval─▒k KilikyaÔÇÖn─▒n Berdan ├çay─▒ havzas─▒n─▒ kaplar. Kuzeyden Toros da─člar─▒n─▒n en y├╝ksek tepelerine kadar uzanan yaylalar─▒ i├žine al─▒p, do─ču Akdeniz boyunca g├╝ney bat─▒ya do─čru uzan─▒r. Da─čl─▒k alanlar kratase, eosen, miosen ve pliosen tortular─▒ndan ibaret kire├ž ta┼č─▒ tabakalar─▒ndan, ovalar ise IV.zamanda ba┼člam─▒┼č olan al├╝vyon birikmesiyle olu┼čmu┼čtur. ─░ldeki Toros Da─člar─▒ gen├ž da─člard─▒r. Toroslar'─▒n Mersin b├Âl├╝m├╝nde kalan k─▒sm─▒ Bolkar Da─člar─▒ ad─▒n─▒ al─▒r. Bolkarlar─▒n en y├╝ksek yeri 3524 metre ile Medetsiz TepesiÔÇÖdir. Orta Toroslar'─▒n ge├žit verebilen yeri G├╝lek Bo─čaz─▒d─▒r(1050 m.). ─░kinci ├Ânemli ge├žit ise Mut il├žesi yak─▒nlar─▒ndaki Sertavul Ge├židiÔÇÖdir. ─░lÔÇÖde birka├ž set g├Âl├╝nden ba┼čka g├Âl yoktur. SilifkeÔÇÖdeki Akg├Âl, Keklik G├Âl├╝ ve Paradeniz g├Âlleri deniz ba─člant─▒l─▒ olduklar─▒ndan sular─▒ tuzlu olup, bol bal─▒k ya┼čamaktad─▒r.

Bitki ├Ârt├╝s├╝ genellikle Akdeniz iklimine uyum sa─člayan makiÔÇÖdir. Defne, Yabani Zeytin, Ke├ži Boynuzu, Mersin, Zakkum, B├Â─č├╝rtlen ve Ku┼čburnuÔÇÖdur. 100-1000 m. aras─▒nda Me┼če, 100-1200 m. aras─▒nda K─▒z─▒l├žam, 1500 m. Kara├žam ve 2000 m. y├╝ksekliklerde Sedir ve Ard─▒├ž A─ča├žlar─▒ yer al─▒r.

Turistik bir il olan MERS─░NÔÇÖE ba─čl─▒ il├želer ┼čunlard─▒r: Akdeniz, Anamur, Ayd─▒nc─▒k, Bozyaz─▒, ├çaml─▒yayla, G├╝lnar, Erdemli, Mezitli,  Mut, Silifke, Tarsus ,  Toroslar ve Yeni┼čehir'dir.

MersinÔÇÖin akarsular─▒ Deli├žay, Efrenk Deresi (M├╝ft├╝), Tece Deresi ile bat─▒da Lamas ├žay─▒ ile Mezitli ├žay─▒ndan ibarettir. AnamurÔÇÖda Dragon ├çay─▒, TarsusÔÇÖta Berdan ├çay─▒, ve tarihe tan─▒kl─▒k etmi┼č olan SilifkeÔÇÖde G├Âksu Nehri ilin ├Ânemli akarsular─▒ndand─▒r. ─░l, deniz-kum-g├╝ne┼č ├╝├žlemesinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒karak, alternatif turizm ├že┼čitlerini sunmaktad─▒r. ─░nan├ž , Yayla, Trekking, Rafting, Yama├ž para┼č├╝t├╝, Su sporlar─▒, Kayak, Da─čc─▒l─▒k gibi. Da─člara ├ž─▒k─▒ld─▒k├ža farkl─▒ iklimler ya┼čanmakla beraber, k─▒y─▒ ┼čeridinde tipik Akdeniz iklimi h├╝k├╝m s├╝rer; yani yazlar s─▒cak ve kurak, k─▒┼člar ise ─▒l─▒k ve ya─č─▒┼čl─▒ ge├žer. ─░lin yakla┼č─▒k 108 km. uzunlu─čunda kumsal plajlar─▒ vard─▒r.

AdanaÔÇÖdan 69 km.,AntalyaÔÇÖdan 487 km. ve KonyaÔÇÖdan 348 km. uzakl─▒kta olan Mersin merkezi yeni ve modern bir liman ┼čehridir.B├╝y├╝k kentlerle demiryolu ve karayollar─▒yla ula┼č─▒m yap─▒l─▒rken, yabanc─▒ limanlarla da gemi seferleriyle ba─člant─▒l─▒d─▒r. Y─▒l boyunca Mersin ile Gazimagosa aras─▒nda d├╝zenli feribot seferleri vard─▒r. MersinÔÇÖin modern bir kent olmas─▒ nedeniyle, turistler burada kalmakta ve MersinÔÇÖi Kapadokya, G├╝ney do─ču Anadolu Bat─▒ Akdeniz ve K─▒br─▒sa, ge├ži┼č merkezi olarak se├žmektedirler.

Mersin, ticaret ve ekonomi alanlar─▒nda oldu─ču kadar turizmde de son y─▒llarda olumlu at─▒l─▒mlar yapm─▒┼čt─▒r. Nitekim ÔÇťKarde┼č KentÔÇŁ say─▒s─▒n─▒n artmas─▒ D├╝nya Uluslar─▒n─▒n MersinÔÇÖe olan yak─▒n ilgilerini g├Âstermektedir. 

Mersin Belediyesinin ba─čl─▒ oldu─ču D├╝nya Karde┼č Kentleri ┼čunlard─▒r:
1-ABD/Californiya-Santa Fee Springs (l965)
2-─░TALYA/Rimini (1980)
3-Japonya/Kushimoto (1997)

Mersin kentinin merkez s─▒n─▒rlar─▒n─▒, do─čuda T─▒rm─▒l Tepe, Bat─▒da Yumuktepe H├Ây├╝kleri olu┼čturmaktad─▒r. Bu H├Ây├╝kler , Mersin kurulmadan ├žok ├Ânceleri Neolitik ve Kalkolitik d├Ânemlerde, bu alanda yerle┼čimlerinin oldu─čunu kan─▒tlamaktad─▒r. J.Garstang taraf─▒ndan YumuktepeÔÇÖde yap─▒lan kaz─▒lar sonucunda en yo─čun yerle┼čimin Neolitik ve Kalkolitik d├Ânemlerde oldu─ču ortaya ├ž─▒ksa da 1993 y─▒l─▒nda yeniden ba┼člayan kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ , bu yerle┼čik d├╝zenin Arap istilalar─▒ ve Bizans d├Âneminde de devam etti─čini g├Âstermi┼čtir.

Antik d├Ânemde ise MersinÔÇÖin deniz k─▒y─▒s─▒nda bir yerle┼čim yeri oldu─čunu g├Âsteren veriler vard─▒r. C. Texier MersinÔÇÖin antik Zephyrium Kenti oldu─čunu yazmaktad─▒r. Halkevi civar─▒ndaki temel kaz─▒lar─▒nda ve ├çavu┼člu Mahallesinde ele ge├žen rastlant─▒sal buluntular kentin tarihini Antik d├Âneme kadar g├Ât├╝rmektedir. Antik kente ait harabeler XIX. Y├╝zy─▒lda MersinÔÇÖe gelen seyyahlar taraf─▒ndan da g├Âzlenmi┼čtir. Orta├ža─čda Mersin hakk─▒nda pek fazla bilgi bulunmamaktad─▒r. Bu d├Ânemde ├Âzellikle TarsusÔÇÖun ├Ânemli bir merkez oldu─ču bilinmektedir. H─▒ristiyanl─▒─č─▒n hac kentlerinden biri olan bu kent, M├╝sl├╝man Araplar ile Bizanslar aras─▒nda s─▒k s─▒k el de─či┼čtirmi┼čtir.

Anadolu Sel├žuklu D├Âneminde de varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren kentin yak─▒n─▒nda ÔÇť Mersin ÔÇť isminde bir yerle┼čimden XIX. y├╝zy─▒l seyyahlar─▒na gelene kadar bahsedilmemektedir.

Mersin Yumuktepe ve Zephyrium yerle┼čmelerine ra─čmen, ancak 19. Y├╝zy─▒l ortalar─▒nda geli┼čme s├╝recine girmi┼č ve ─░├žel ─░liÔÇÖnin merkezi olmu┼čtur. Kaynaklarda, Mersin ad─▒n─▒n Mersin o─čullar─▒ a┼čiretinden veya y├Ârede bol miktarda yeti┼čen Mersin a─čac─▒ndan geldi─či yaz─▒lmaktad─▒r.

150 y─▒ll─▒k ge├žmi┼činde buralarda , farkl─▒ dinlere , k├╝lt├╝rlere ve etnik topluluklara mensup insanlar─▒n ya┼čamas─▒, toplumsal kayna┼čman─▒n ger├žekle┼čti─čini ve bunun devam etti─čini g├Âstermektedir. 1886ÔÇÖ da Amerika, Almanya, Fransa, ─░ngiltere, Rusya gibi bir ├žok ├╝lkenin konsolosluklar─▒n─▒n bulundu─ču ├Ânemli bir liman kenti olmu┼čtur. I. D├╝nya sava┼č─▒ndan sonra MersinÔÇÖin sosyo-ekonomik yap─▒s─▒nda ├Ânemli de─či┼čiklikler olmu┼č ve ekonomik dinamizmini kaybetmi┼čtir. 

Mersin ┼čimdi ikinci h─▒zl─▒ kentle┼čmesini ya┼čamaktad─▒r. Modern liman─▒, Serbest b├Âlgesi, B├╝y├╝k Sanayi ve Ticari Kurulu┼člar─▒ ile h─▒zla geli┼čmekte olan bir ─░lÔÇÖdir. ├çok say─▒da Antik ├Ârenyerleri, denizi , Narenciye bah├želeri ile ├ževrili ye┼čil do─čas─▒ ve k├╝lt├╝rel etkinlikleri ile b├╝y├╝k bir k├╝lt├╝r ve turizm potansiyeline sahiptir.

MERS─░N'─░N KRONOLOJ─░S─░

R03;M.├ľ. 8000-5500 Neolitik D├Ânem
M.├ľ. 5500-3000 Kalkolitik D├Ânem
M.├ľ. 3000-2000 ─░lk Tun├ž ├ça─č─▒
M.├ľ. 2000-1700 Orta Tun├ž ├ça─č─▒
M.├ľ. 1700-1200 Kizuvatna Krall─▒─č─▒
M.├ľ. 1200-612 Kue Krall─▒─č─▒
M.├ľ. 546-333 Pers Krall─▒─č─▒
M.├ľ. 301-101 Selevkoslar D├Ânemi
M.├ľ. 101- M.S.-395 Roma D├Ânemi
M.S. 395-661 Bizans D├Ânemi
M.S. 661 Muaviyenin Mersin'in baz─▒ y├Ârelerini ele ge├žirmesi.
M.S. 685-960 Y├Ârenin Bizans ve Araplar taraf─▒ndan s─▒k s─▒k el de─či┼čtirmesi.
M.S. 960 Bizansl─▒lar─▒n y├Âreye egemen olmas─▒.
1082 S├╝leyman ┼×ah'─▒n y├Âreye egemen olmas─▒.
1124 Ermenilerin Tarsus'u ele ge├žirmesi.
1224 Anadolu Sel├žuklular─▒ D├Ânemi.
1254 Karamano─čullar─▒ D├Ânemi.
1357 Silifkenin Karamano─čullar─▒ Beyli─činin eline ge├žmesi.
1473 Gedik Ahmet Pa┼ča'n─▒n Silifke'yi Osmanl─▒ topraklar─▒na katmas─▒.
1516 Mersin ve Tarsus Y├Âresinin Osmanl─▒ y├Ânetimine kat─▒lmas─▒.
1852 M─▒s─▒rl─▒ ─░brahim Pa┼ča'n─▒n Mersin y├Âresini ele ge├žirmesi
1859 Mersin y├Âresinin Osmanl─▒ topraklar─▒na kat─▒lmas─▒ 
17 Aral─▒k 1918 Mersin'in, ─░ngilizlerce i┼čgali.
19 Aral─▒k 1918 Tarsus'un, Frans─▒zlarca i┼čgali.
02 Ocak 1919 Mersin'in, Frans─▒zlarca i┼čgali
20 Temmuz 1920 Frans─▒zlarla yap─▒lan Ba─člar Sava┼č─▒.
05 A─čustos 1920 Pozant─▒ Kongresi.
20 Aral─▒k 1921 Ankara Antla┼čmas─▒ (├çukurova'n─▒n i┼čgalciler taraf─▒ndan bo┼čalt─▒lmas─▒.)
27 Aral─▒k 1921 Tarsus'un d├╝┼čman i┼čgalinden kurtulu┼ču. 
03 Ocak 1922 Mersin'in d├╝┼čman i┼čgalinden kurtulu┼ču.
17 Mart 1923 Atat├╝rk'├╝n Mersin'i ziyareti
1924 Mersin'in Vilayet olu┼ču.
1933 Mersin' in ,─░├žel'in Vilayet Merkezi olan Silifke ile birle┼čtirilmesi ve ─░l olu┼ču.
2002 ─░├žel ad─▒n─▒n Mersin olarak de─či┼čtirilmesi.
2008 06.03.2008 tarihli 5747 say─▒l─▒ kanunla Akdenzi, Mezitli, Toroslar ve Yeni┼čehir il├želeri kurulmu┼čtur.