Felsefe; insanı insan yapan ve bir hiç olmaktan kurtaran araştırma ruhunun, anlamlandırma, yorumlama ve değerlendirme etkinliğinin, önemli sorular sorma ve onlara ciddi olarak cevaplar arama özelliğinin, erdemli olma ve mutlu yaşama talebinin, kısacası bilgeliğe ulaşma özleminin en hakiki ifadesidir.

İnsan, tarım ve hayvancılığı keşfedip yerleşik düzen geçene kadar doğanın içinde, doğanın bir parçası olarak yaşadı. Doğanın diğer unsurlarından biriydi. Tarım ve hayvancılıkla birlikte yerleşik düzene geçince cennetten kovulma metaforuyla anlatıldığı gibi doğadan kovuldu. Artık bir yanda doğa bir yanda insan vardı ve insan doğayı kendi gereksinimlerine göre kullanabilirdi. İsteklerine göre doğaya müdahale edebilirlerdi. Gelişen bilgi ve ürettiği teknolojiyle günümüzde bu ilişkinin ne hale geldiği hepimizin malumu.

İnsanın doğayı kullanmasının en masum hali yelkendir. Yaklaşık yedi bin sene önce rüzgarı, su üzerindeki bir aracı hareket ettirmek için kullanabileceğini öğrendi. Rüzgarınönüne çıkan bir engeli, onu eğerek, yıkarak geçtiğini gören insan, rüzgarın bu gücünü kullanmayı keşfetti. Su üzerinde yüzen aracına diktiği direğe rüzgara direnç gösteren bir nesne yerleştirip hareket etmesini sağladı. Ateşe yakın önemde bir keşifte bulunmuştu; yelkeni keşfetmişti.

Bir su küre olan dünyamızda artık karalar sınır olmaktan çıkmış, akarsular, göller, denizler, okyanuslar insanların tüm dünyaya yayılmasının yolları olmuştu.

İki yüz yılı aşkındır su taşıtları artık makinelerle yol almaktalar. Su ulaşımında yelkene gerek kalmamıştır da yelken su üstünden çekilmez. Bir hobi, bir spor dalı olarak varlığını sürdürür.

Yelken sporunda, ya da hobide kullanılan yelkenli tekneler çok büyük değildir. Bu yelkenciye tekneyi hissetme imkanı sağlar. Rüzgarla ilişkisi daha birebirdir ve alçak küpeşte nedeniyle adeta denizin içindedir.

Yelkenci binlerce sene önce kovulduğu doğanın yine kucağında, teknesiyle birlikte onun bir parçasıdır artık. Doğaya olan yabancılaşmanın derin huzursuzluğu yavaş yavaş terk eder onu.

Rüzgarın nereden eseceğini kontrol edemese de, yelkeni ve dümeniyle teknesini istediği yere götürerek kaderine hükmedebileceğini görür. Stoacıların; “Kontrol edemediğin şeyleri kabul et, kontrol edebildiğini (kendi tepkilerini ve duruşunu) yönet.” şiarını yerine getirir. Doğanın bir parçası olmanın, kendini bulmanın huzurunu yaşar.

Modern hayatın gürültüsüyle, koşuşturmasıyla sürekli bir yere varma, bir şeyleri yapma telaşıyla gününü geleceğin kaygılarıyla zehirleyen insanları düşünerek ki karada o da aynı haldedir, denizin içinde rüzgarın ve denizin sesiyle o anı duyumsar, karada çok söylenen ama pratikte mümkün olmayan anda kalmayı başarır. Ben kimim? Ben ne yapıyorum? Hayatımın anlamı ne? Sorularını sormasa da doğanın içinde yanıtları kendiliğinden gelir ve örtük olarak yanıtın kendisi olduğunu hisseder.

Yanıtın kendisi olduğunu hisseden insan kendini, çevresini daha iyi tanımak duyarlılığını arttırır, daha çok okur, daha çok dinler daha az konuşur. Kendisiyle ve çevresiyle ilişkisidaha da derinleşir, güzelleşir.

İnsan olur!

Mutlu olur!

Deniz her zaman sakin değildir, fırtınaları, yağmurları, yıldırım ve şimşekleri eksik olmaz. Yelkenci teknesiyle bu belirsizlik ortamında cesaretini toplayıp doğayla işbirliği yaparakkendi gücünü ve becerisini de sınar. Özgüveni artar, hayata daha cesur bir gözle ve daha bir güvenle bakar.

Yeni bir şeyler öğrenir. Biraz daha olgunlaşmış, özgüveni biraz daha artmış, cesaretini pekiştirmiş ve doğaya rağmen hiçbir şey yapamayacağını deneyimlemiş olarak mesela alçakgönüllülüğün bir erdem olduğunu öğrenir ve bu özelliğini pekiştirdiğinde yaşamının ne kadar güzel olduğunu da görür.

Bilge insan olur!

Nedim İnce

Ayvalık / 14. 11. 2026